Güney Dakota topraklarında sıradan bir çiftlik hayatı süren Gary “Gus” Licking, arazisinde uzun zamandır dikkatini çeken küçük kemik ve diş parçalarını görmezden gelmedi. Kendi arazisinde gizlenen bir tarih yattığını sezen çiftçi, 2021 ylında, hayatının son yıllarında büyük bir keşfin ilk adımını attı. Onun bu merakı, bilim dünyasını heyecanlandıran devasa bir Tyrannosaurus rex iskeletinin gün yüzüne çıkmasını sağladı.
Hayatını kaybeden çiftçinin anısını yaşatmak için Gus ismi verilen bu tarih öncesi canlı, 11,6 metre uzunluğu ve yaklaşık 3,8 metre yüksekliği ile görenleri hayrete düşürüyor. Uzmanlar, fosilin toplam 183 kemikten oluştuğunu ve yüzde 63’ünün tamamlanmış durumda olduğunu belirtiyor. Yaklaşık 72 milyon ila 66 milyon yıl önce Maastrihtiyen döneminde Kuzey Amerika topraklarında dolaşan bu dev, onca zaman sonra yeniden ayağa kalktı. New York’taki Sotheby’s müzayede evinde ziyarete açılan iskelet, şimdiden 14 Temmuz’da başlayacak büyük açık artırmanın en çok konuşulan parçası haline gelmiş durumda.
Paha biçilemez bir yapboz
Dinozor fosillerini topraktan çıkarmak hiç de kolay bir süreç değil. Bir kaya parçasıyla gerçek bir kemiği birbirinden ayırmak için olağanüstü bir dikkat ve uzmanlık gerekiyor. Theropoda Expeditions ekibi, Licking çiftliğindeki bu zorlu çalışma için 2021 ve 2023 yılları arasında üç yaz boyunca ter döktü. Kazı çalışmalarına öncülük eden Gus Licking sürecin başında hayatını yitirse de, eşi Dana Licking projenin tamamlanması için büyük çaba sarf etti.
Thomas Heitkamp, bu süreci dünyanın en karmaşık yapbozunu çözmeye benzetiyor. Kazının ardından iki yıl süren temizleme, tanımlama ve montaj işlemleriyle birlikte proje beş yıllık hummalı bir çalışmanın sonucunda nihayete erdi.
Müzayede dünyasının yeni gözdesi
Sotheby’s bilim ve doğa tarihi küresel başkanı Cassandra Hatton, Gus iskeletinin kalitesi, boyutu ve eksiksiz yapısı sayesinde türünün en iyi örneklerinden biri olduğunu vurguluyor. Fosilin açılış teklifi 19 milyon dolar olarak belirlenirken, nihai değerinin 20 ile 30 milyon dolar arasında değişeceği tahmin ediliyor. Bu rakam, tek bir dinozor fosili için öngörülen en yüksek müzayede değerlemesi olacak.
Ancak bu tür satışlar bilim çevrelerinde tartışma yaratıyor. Bazı uzmanlar yüksek fiyatların müzelerin bu parçalara erişimini zorlaştırdığını belirtiyor. Karşı tarafta ise Sotheby’s yetkilileri, bu ticari ilginin aksi takdirde toprağın altında çürüyecek fosillerin kurtarılmasına ve korunmasına olanak tanıdığını savunuyor.
